Χρονιά εκλογών;
Καλή χρονιά! Υγεία, υγεία, υγεία. Παρά τις επανειλημμένες και κατηγορηματικές δεσμεύσεις του πρωθυπουργού για εξάντληση της τετραετίας, το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών δεν έχει φύγει από το δημόσιο διάλογο. Οι δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν παγιωμένες τάσεις στο πολιτικό σύστημα, πράγμα που κάνει πιο δύσκολη την αυτοδυναμία. Πρόκειται για μια πραγματικότητα που μπορεί να δρομολογήσει εξελίξεις. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, τα σενάρια πρόωρης προσφυγής στις κάλπες συνδέονται άμεσα με τις πολιτικές ισορροπίες, όπως τις σχεδιάζει το Μέγαρο Μαξίμου. Αυτό μπορεί να είναι το μεγάλο κόλπο που ετοιμάζει ο Κυριάκος Μητσοτάκης – κάνοντας τον απόλυτο αιφνιδιασμό.
Οι νέοι συσχετισμοί
Αν και οι πρόωρες εκλογές επισήμως όχι απλά διαψεύδονται, αλλά δεν μπαίνουν καν στην ατζέντα του επίσημο διαλόγου, δεν μπορούν να θεωρηθούν εκτός κάδρου. Σε ένα ρευστό πολιτικό σκηνικό, όπου οι κοινωνικές πιέσεις και τα δημοσκοπικά δεδομένα διαμορφώνουν νέους συσχετισμούς, το ενδεχόμενο μιας αιφνιδιαστικής προσφυγής στις κάλπες παραμένει ανοιχτό. Πότε θα μπορούσε να προκηρύξει εκλογές ο Κυριάκος Μητσοτάκης;
Το μεγάλο πακέτο παροχών
Πάμε να δούμε το πιο ισχυρό σενάριο. Το φθινόπωρο του 2026 αναδεικνύεται σε κομβικό χρονικό σημείο για τις κυβερνητικές επιλογές. Μετά την ΔΕΘ, όπου παραδοσιακά ανακοινώνονται μέτρα οικονομικής στήριξης, το κυβερνητικό επιτελείο αναμένεται να διαθέτει το δημοσιονομικό πλεόνασμα, το οποίο θα είναι μεγαλύτερο από το τελευταίο που ανακοινώθηκε, ώστε να προχωρήσει σε παροχές που θα αγγίζουν το μεγαλύτερο μέρος των κοινωνικών στρωμάτων. Ένα τέτοιο πακέτο δυνατών μέτρων θα μπορούσε να συνδυαστεί με πρόωρες εκλογές και να λειτουργήσει ως καταλύτης πολιτικών εξελίξεων. Το σενάριο για στήσιμο κάλπης μετά τη ΔΕΘ δεν μπορεί να αγνοηθεί – ό,τι κι αν μας λένε. Η κυβέρνηση θα είχε τη δυνατότητα να κεφαλαιοποιήσει άμεσα το θετικό κλίμα που συνήθως δημιουργούν οι εξαγγελίες παροχών, μετατρέποντας την οικονομική ανάσα σε εκλογικό πλεονέκτημα. Παράλληλα, μια τέτοια κίνηση θα περιόριζε δραστικά τον χρόνο προετοιμασίας και οργάνωσης νέων ή υπό διαμόρφωση πολιτικών σχημάτων.
Ο αιφνιδιασμός των νέων αντιπάλων
Και αναφέρομαι φυσικά σε πρόσωπα και πρωτοβουλίες που μπορεί να αποκτήσουν πολιτική έκφραση εντός του 2026, όπως το ενδεχόμενο νέου κόμματος από τον Αλέξη Τσίπρα, αλλά και άλλες πολιτικές κινήσεις που μπορεί να προκύψουν γύρω από τη Μαρία Καρυστιανού ή τον Αντώνη Σαμαρά. Σε κάθε περίπτωση, ο αιφνιδιασμός θα ήταν καθοριστικός. Η έλλειψη επαρκούς χρόνου για συγκρότηση οργανωτικών δομών, διαμόρφωση σαφούς προγράμματος και δημιουργία συμμαχιών θα λειτουργούσε ανασταλτικά για τη δυναμική τους. Με αυτόν τον τρόπο, η κυβέρνηση θα επιχειρούσε να κλειδώσει το πολιτικό παιχνίδι πριν αναδιαταχθεί ουσιαστικά ο κομματικός χάρτης. Οι εκλογές αμέσως μετά τη ΔΕΘ θα διεξάγονταν σε ένα περιβάλλον όπου το κυβερνητικό αφήγημα της οικονομικής σταθερότητας και των παροχών θα ήταν ακόμη νωπό, ενώ οι πιθανοί αντίπαλοι θα βρίσκονταν σε φάση μετάβασης ή αναζήτησης ταυτότητας.
Πού βρισκόμαστε όμως με όσα ακούγονται και λέγονται για Αλέξη Τσίπρα, Μαρία Καρυστιανού και Αντώνη Σαμαρά; Συμφωνούμε όλοι πως πρόκειται για πρόσωπα με διαφορετική πολιτική και κοινωνική αφετηρία, τα οποία όμως διαθέτουν αναγνωρισιμότητα και, σε διαφορετικό βαθμό, απήχηση σε τμήματα της κοινωνίας. Εφόσον επιλέξουν να βγουν πιο ενεργά στο προσκήνιο, είναι δεδομένο ότι μπορούν να κινητοποιήσουν κόσμο και να μετακινήσουν ψηφοφόρους. Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι αν θα προκαλέσουν επιμέρους επιδράσεις, αλλά αν και σε ποιο βαθμό μπορούν να επηρεάσουν συνολικά τους συσχετισμούς και να αναδιαμορφώσουν το ίδιο το πολιτικό σύστημα – κάτι που μένει να αξιολογηθεί μέσα από πιο αναλυτική εξέταση.
Το ατού της Καρυστιανού
Η συζήτηση γύρω από το ενδεχόμενο ίδρυσης κόμματος από τη Μαρία Καρυστιανού μέσα στο 2026 εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κλίμα αμφισβήτησης του παραδοσιακού πολιτικού συστήματος. Η δημόσια παρουσία της δεν έχει κομματικά χαρακτηριστικά με τη στενή έννοια, ωστόσο έχει αποκτήσει ισχυρό συμβολικό φορτίο, καθώς ταυτίζεται -στα μάτια τμήματος της κοινωνίας- με αιτήματα δικαιοσύνης, λογοδοσίας και θεσμικής αξιοπιστίας. Η βασική δεξαμενή από την οποία θα μπορούσε να αντλήσει ψήφους δεν είναι μονοσήμαντη – και αυτό είναι το αυτού της. Πιθανή απήχηση καταγράφεται σε πολίτες που αυτοπροσδιορίζονται ως αντισυστημικοί, σε ψηφοφόρους που απέχουν ή μετακινούνται διαρκώς μεταξύ κομμάτων, αλλά και σε τμήματα της Κεντροαριστεράς. αν και όσοι γνωρίζουν, η Μ. Καρυστιάνου είναι ένα πολιτικά συντηρητικό πρόσωπο με δεξιό πρόσημο.
Ρόλο στις κυβερνητικές συνεργασίες
Ο ρόλος που θα μπορούσε να διαδραματίσει ένα τέτοιο εγχείρημα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη μορφή που θα λάβει. Αν πρόκειται για ένα καθαρά μονοθεματικό ή θεσμικό κόμμα, με επίκεντρο τη δικαιοσύνη και τη διαφάνεια, η επιρροή του ενδέχεται να είναι περιορισμένη εκλογικά, αλλά πολιτικά υπολογίσιμη, λειτουργώντας ως καταλύτης πίεσης προς το σύστημα. Αν, αντίθετα, εξελιχθεί σε πιο ολοκληρωμένη πολιτική πρόταση με σαφές πρόγραμμα και δομές, θα μπορούσε να αποτελέσει έναν παράγοντα αναδιάταξης, ιδίως σε ένα περιβάλλον όπου η εμπιστοσύνη στα κόμματα εξουσίας παραμένει εύθραυστη. Σημαντικό ρόλο σε αυτές τις εξελίξεις θα παίξει ποιοι θα είναι δίπλα της. Σε κάθε περίπτωση, ένα κόμμα υπό τη Μαρία Καρυστιανού θα μπορούσε να λειτουργήσει ως δύναμη παρέμβασης, επηρεάζοντας πολιτικές ατζέντες, συσχετισμούς και ενδεχομένως τη διαμόρφωση κυβερνητικών συνεργασιών.
Η συγκεκριμένη δεξαμενή ψηφοφόρων του Τσίπρα
Το ενδεχόμενο ίδρυσης νέου κόμματος από τον Αλέξη Τσίπρα μέσα στο 2026 αποτελεί ένα από τα πιο καθοριστικά σενάρια για την αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού. Ο πρώην πρωθυπουργός είναι ένα πρόσωπο με ισχυρό πολιτικό αποτύπωμα, εμπειρία διακυβέρνησης και υψηλή αναγνωρισιμότητα, στοιχεία που καθιστούν οποιαδήποτε κίνησή του αυτομάτως παράγοντα εξελίξεων – ανεξαρτήτως της τελικής μορφής που θα λάβει το εγχείρημα. Εξελίξεις προτίστως στο στρατόπεδο της αντιπολίτευσης καθώς η βασική δεξαμενή ψήφων από την οποία θα μπορούσε να αντλήσει είναι, σε πρώτο επίπεδο, ο χώρος της Κεντροαριστεράς και της Αριστεράς. Απογοητευμένοι ψηφοφόροι του ΣΥΡΙΖΑ, που δεν ταυτίζονται με τη σημερινή του φυσιογνωμία ή θεωρούν ότι έχει χαθεί η πολιτική του ταυτότητα, αποτελούν τον πιο άμεσο και ώριμο στόχο. Παράλληλα, ένα νέο κόμμα Τσίπρα θα μπορούσε να προσελκύσει τμήματα ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ που δεν πείθονται από τη σημερινή προοπτική του κόμματος, αλλά και πολίτες που κινούνται στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο χωρίς σταθερή κομματική αναφορά.
Έχει απάντηση στο πιο κρίσιμο ερώτημα;
Ο ρόλος που θα μπορούσε να παίξει ένα τέτοιο κόμμα εξαρτάται από τη στρατηγική στόχευση. Αν επιδιώξει να λειτουργήσει ως διάδοχη κατάσταση του ΣΥΡΙΖΑ, τότε μιλάμε για μια προσπάθεια ανασυγκρότησης της ευρύτερης Κεντροαριστεράς υπό νέα μορφή. Αν, αντίθετα, παρουσιαστεί ως ένας νέος πολιτικός φορέας με ευρωπαϊκό, θεσμικό και μεταρρυθμιστικό προσανατολισμό, τότε θα διεκδικούσε ρόλο κεντρικού παίκτη αλλά μόνο σε μία κυβέρνηση συνεργασιών. Ένα κόμμα υπό τον Αλέξη Τσίπρα δείχνει πως θα είναι περισσότερο συμπληρωματικό, παρά πρωταγωνιστικό. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν θα επηρεάσει το σύστημα, αλλά αν θα καταφέρει να το κάνει με όρους στρατηγικής επανεκκίνησης ή αν θα περιοριστεί σε μια ανακύκλωση παλαιών πολιτικών συσχετισμών. Γιατί ο πρώην πρωθυπουργός έχει ένα μεγάλο πρόβλημα. Να πείσει τους πολίτες πως πολιτικά δεν θα τους κοροϊδέψει ξανά.
Χαλάει η Καρυστιανού τα σχέδια του Τσίπρα;
Να σταθούμε λίγο και στην εικασία πως η Μαρία Καρυστιανού θα μπορούσε να επηρεάσει τον σχεδιασμό του Αλέξη Τσίπρα. Η ταυτόχρονη εμφάνιση δύο νέων πολιτικών εγχειρημάτων θα δημιουργούσε συνθήκες ανταγωνισμού που δύσκολα θα ευνοούσαν και τους δύο, γεγονός που οδηγεί, σύμφωνα με εκτιμήσεις, σε πιο προσεκτικές και επιβραδυμένες κινήσεις από την πλευρά του πρώην πρωθυπουργού. Σε κάθε περίπτωση, η άνοιξη προδιαγράφεται ως κομβική περίοδος για τη διαμόρφωση του νέου πολιτικού χάρτη. Τουλάχιστον ένα από τα υπό συζήτηση εγχειρήματα αναμένεται να έχει λάβει πλέον επίσημη μορφή, ενώ τα υπόλοιπα κόμματα θα παρακολουθούν και θα αξιολογούν τη δυναμική που αναπτύσσεται, προσαρμόζοντας αναλόγως τη στρατηγική τους.
Ο Σαμαράς και η πτωτική πορεία
Τέλος, η ενδεχόμενη ίδρυση κόμματος από τον Αντώνη Σαμαρά εκτιμάται ότι θα μπορούσε να επηρεάσει το πολιτικό σκηνικό, προσθέτοντας νέα δεδομένα στις ήδη ρευστές ισορροπίες. Με βάση τις τρέχουσες εκτιμήσεις ψήφου, η Νέα Δημοκρατία -κάτι που στο Μέγαρο Μαξίμου παρακολουθούν με προσοχή- φαίνεται να κινείται κοντά στα ποσοστά που κατέγραψε στις ευρωεκλογές. Ένα νέο κόμμα υπό τον πρώην πρωθυπουργό θεωρείται πιθανό να αντλήσει ένα περιορισμένο ποσοστό από τη δεξαμενή της ΝΔ. Το θέμα είναι τι κόστος θα έχει αυτό για την κυβέρνηση. Θα μπορούσε να έχει συνέπειες σε σχέση με το μπόνους του εκλογικού νόμου; Ένα μπόνους που ενεργοποιείται μόνο εφόσον το πρώτο κόμμα ξεπεράσει το όριο του 25%. Αυτό είναι το μοναδικό που απασχολεί την κυβέρνηση, αν και τα ποσοστά του Σαμαρά έχουν μια σταθερή πτωτική πορεία.
Πολιτικό και… οικονομικό ενδιαφέρον
Η χρονιά που ήδη βρίσκεται στο δεύτερο 24ωρο της, πολιτικά τουλάχιστον, αναμένεται να έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Αν έχει και οικονομικό ενδιαφέρον με τις τσέπες των πολιτών να έχουν περισσότερο χρήμα, τα πράγματα θα είναι λιγότερο σύνθετα για την Κυβέρνηση. Καλή χρονιά!