Οκτώ χρόνια έχουν περάσει από την καταστροφική πυρκαγιά στο Μάτι, μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Η 23η Ιουλίου του 2018, μία ημέρα σαν σήμερα, παραμένει μια ημερομηνία χαραγμένη στη συλλογική μνήμη της χώρας, καθώς μέσα σε λίγες ώρες 104 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, εκατοντάδες τραυματίστηκαν και ολόκληρες γειτονιές μετατράπηκαν σε στάχτη.
Οι εκδηλώσεις μνήμης για την τραγωδία
Η φετινή, όγδοη επέτειος συνοδεύεται από εκδηλώσεις μνήμης που διοργανώνουν συγγενείς των θυμάτων, εγκαυματίες και κάτοικοι της περιοχής. Για όσους έζησαν εκείνη την ημέρα, αλλά και για τις οικογένειες που έχασαν αγαπημένα τους πρόσωπα, ο χρόνος δεν κατάφερε να σβήσει τον πόνο ούτε τις εικόνες της καταστροφής. Στο μήνυμά του για τη φετινή επέτειο, ο Σύλλογος Συγγενών Θανόντων και Εγκαυματιών υπενθυμίζει ότι η τραγωδία δεν αποτελεί μόνο μια θλιβερή ανάμνηση, αλλά και μια διαρκή υπενθύμιση της ευθύνης που έχει η Πολιτεία απέναντι στην ανθρώπινη ζωή.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά: «Οκτώ χρόνια μετά, η μνήμη δεν είναι μόνο πράξη τιμής αλλά και διαρκής υπενθύμιση της αξίας κάθε ζωής που δεν μπορεί να υπονομεύεται˙ και οι θεσμοί, η Πολιτεία και η κοινωνία δεν μπορούν να παραβλέπουν. Γιατί το κληροδότημα των 177 θυμάτων δεν είναι μόνο η μνήμη μιας τραγωδίας. Είναι η ευθύνη να υπερασπιζόμαστε την ανθρώπινη ζωή, την αλήθεια, τη λογοδοσία και την αλληλεγγύη, ώστε καμία κοινωνία να μη συνηθίσει την απώλεια και καμία τέτοια τραγωδία να μη βιωθεί ξανά ποτέ… Σας περιμένουμε να ενώσουμε τις φωνές μας στη μνήμη, στην αλήθεια και στην ευθύνη».
Στο πλαίσιο της επετείου έχουν προγραμματιστεί θρησκευτικές τελετές και εκδηλώσεις μνήμης στα σημεία που συνδέθηκαν με την τραγωδία. Το πρωί πραγματοποιείται επιμνημόσυνη δέηση στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως Θεοτόκου – Αγίου Θωμά και Αγίου Πορφυρίου στο Κόκκινο Λιμανάκι. Το απόγευμα θα τελεστεί τρισάγιο στο Μνημείο των Θυμάτων, στον Ιερό Ναό Αγίου Ιωάννη Προδρόμου στον Νέο Βουτζά, ενώ θα ακολουθήσει προσκλητήριο νεκρών και πορεία κατά μήκος της διαδρομής που ακολούθησε η φονική πυρκαγιά μέχρι το Μάτι. Η ημέρα θα ολοκληρωθεί με την κεντρική εκδήλωση μνήμης στον Ναυτικό Αθλητικό Όμιλο Ματιού και συμβολική πορεία προς την Αργυρά Ακτή.
Οι δικαστικές εξελίξεις
Παράλληλα με το βαρύ φορτίο της μνήμης, η υπόθεση εξακολουθεί να απασχολεί και τη Δικαιοσύνη. Η τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων οδήγησε στη φυλακή τέσσερις καταδικασθέντες, κρίνοντας ότι οι ποινές τους πρέπει να εκτιθούν χωρίς αναστολή ή μετατροπή. Συγκεκριμένα, στη φυλακή οδηγήθηκαν ο τότε αρχηγός της Πυροσβεστικής Σωτήρης Τερζούδης, ο τότε υπαρχηγός Βασίλης Ματθαιόπουλος, ο τότε επικεφαλής του ΕΣΚΕ Ιωάννης Φωστιέρης και ο τότε γενικός γραμματέας Πολιτικής Προστασίας Ιωάννης Καπάκης. Η συνολική ποινή που επιβλήθηκε ανέρχεται σε 340 έτη, με εκτιτέα τα πέντε.
Η πρόεδρος του δικαστηρίου είχε επισημάνει χαρακτηριστικά: «Για τους 4 κατηγορουμένους επιβάλλεται η ποινή άνευ αναστολής, άνευ μετατροπής, καθώς θεωρούνται ύποπτοι τέλεσης νέων αδικημάτων και θα αιτιολογήσουμε στην απόφαση μας περαιτέρω». Από την πλευρά της, η εισαγγελέας είχε τονίσει: «Να εκτιθεί η ποινή για τους 4 αυτούς κατηγορουμένους και να μη μετατραπεί. Προτείνω αυτό με την πεποίθηση ούτε μέχρι σήμερα ουδείς εξ αυτών έχει αναγνωρίσει στο ελάχιστο την ευθύνη αυτής της πράξης και το κόστος των παραλείψεών τους για τους πολίτες που είχαν καθήκον να προστατεύουν λόγω των καθηκόντων τους». Παράλληλα, για άλλους καταδικασθέντες αποφασίστηκε η μετατροπή των ποινών τους σε χρηματικές, ενώ η δικαστική διαδικασία δεν έχει κλείσει οριστικά για τρεις από τους βασικούς καταδικασθέντες, καθώς εξετάζεται εκ νέου το ζήτημα της αναγνώρισης του ελαφρυντικού του πρότερου σύννομου βίου.
Το χρονικό της τραγωδίας
Η τραγωδία είχε ξεκινήσει το απόγευμα της 23ης Ιουλίου 2018, όταν φωτιά εκδηλώθηκε στην περιοχή Νταού Πεντέλης. Μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, οι θυελλώδεις άνεμοι ώθησαν τις φλόγες προς κατοικημένες περιοχές, με αποτέλεσμα η πυρκαγιά να εξαπλωθεί ανεξέλεγκτα. Αρχικά επλήγη ο Νέος Βουτζάς και λίγο αργότερα το Μάτι, όπου οι κάτοικοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια πρωτοφανή κατάσταση. Πολλοί επιχείρησαν να απομακρυνθούν με τα αυτοκίνητά τους, όμως οι δρόμοι γέμισαν μέσα σε λίγα λεπτά, δημιουργώντας κυκλοφοριακό χάος. Άλλοι εγκατέλειψαν τα οχήματά τους και έτρεξαν προς τη θάλασσα, αναζητώντας διέξοδο σωτηρίας.
Εκατοντάδες άνθρωποι βούτηξαν στο νερό, παραμένοντας για ώρες μέσα στη θάλασσα μέχρι να εντοπιστούν από σκάφη του Λιμενικού, ψαράδες και ιδιώτες που συμμετείχαν στις επιχειρήσεις διάσωσης. Η κινητοποίηση συνεχίστηκε καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας, ενώ οι έρευνες για αγνοουμένους κράτησαν αρκετές ημέρες. Το πρώτο φως της επόμενης ημέρας αποκάλυψε το πραγματικό μέγεθος της καταστροφής. Καμένα σπίτια, οχήματα που είχαν μετατραπεί σε άμορφες μάζες σιδήρου, δρόμοι γεμάτοι στάχτες και εικόνες που δύσκολα μπορούσε να χωρέσει ανθρώπινος νους συνέθεταν ένα τοπίο ολοκληρωτικής καταστροφής.
Ανάμεσα στις πιο τραγικές στιγμές ήταν ο εντοπισμός ανθρώπων που δεν κατάφεραν να φτάσουν στη θάλασσα, αλλά και εκείνων που έχασαν τη ζωή τους μέσα στα αυτοκίνητά τους, προσπαθώντας να διαφύγουν. Οι διασώστες, οι πυροσβέστες, οι αστυνομικοί, οι εθελοντές και τα στελέχη του Λιμενικού βρέθηκαν αντιμέτωποι με εικόνες που θα τους συνοδεύουν για πάντα. Οκτώ χρόνια αργότερα, οι πληγές παραμένουν ανοιχτές. Οι οικογένειες των θυμάτων συνεχίζουν να ζητούν πλήρη δικαίωση, οι εγκαυματίες εξακολουθούν να δίνουν τις δικές τους μάχες με τις συνέπειες εκείνης της ημέρας και η κοινωνία θυμάται μία από τις μεγαλύτερες εθνικές τραγωδίες των τελευταίων δεκαετιών.