Διέξοδο σε μακροχρόνια ανέργους που βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση, αλλά δεν έχουν συγκεντρώσει τα απαραίτητα ένσημα, προσφέρει η δυνατότητα προαιρετικής συνέχισης της ασφάλισης, με τις ασφαλιστικές εισφορές να καλύπτονται από τη ΔΥΠΑ. Η νέα ρύθμιση δίνει τη δυνατότητα για έως και πέντε επιπλέον χρόνια ασφάλισης χωρίς οικονομική επιβάρυνση για τον άνεργο, προκειμένου να συμπληρώσει τον απαιτούμενο χρόνο και να κατοχυρώσει δικαίωμα πλήρους σύνταξης γήρατος. Τον τρόπο εφαρμογής της διάταξης του άρθρου 67 του νόμου 5239/2025 εξειδικεύει εγκύκλιος του e-ΕΦΚΑ, με βασική αλλαγή την κατάργηση των σταθερών ηλικιακών ορίων που ίσχυαν μέχρι σήμερα.
Ποιοι μπορούν να ενταχθούν
Πλέον, το βασικό κριτήριο δεν είναι η συμπλήρωση μιας συγκεκριμένης ηλικίας που ισχύει οριζόντια για όλους, αλλά η απόσταση που έχει ο κάθε ασφαλισμένος από το δικό του προβλεπόμενο όριο πλήρους συνταξιοδότησης. Η προαιρετική ασφάλιση για τους μακροχρόνια ανέργους δεν αποτελεί νέο θεσμό, καθώς εφαρμόζεται από το 2000 και δημιουργήθηκε ώστε εργαζόμενοι που έχασαν την εργασία τους λίγο πριν συγκεντρώσουν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις να μη χάσουν τη δυνατότητα θεμελίωσης συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Η σημαντική διαφορά είναι ότι το κόστος των ασφαλιστικών εισφορών δεν επιβαρύνει πλέον τον ίδιο τον άνεργο, αλλά καλύπτεται από πόρους της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης.
Έτσι, ένας μακροχρόνια άνεργος που πληροί τα προβλεπόμενα κριτήρια μπορεί να συνεχίσει να δημιουργεί ασφαλιστικό χρόνο χωρίς να χρειάζεται να καταβάλλει ο ίδιος τις αντίστοιχες εισφορές. Η δυνατότητα αφορά πλέον ασφαλισμένους οι οποίοι απέχουν έως πέντε χρόνια από το ελάχιστο ηλικιακό όριο που απαιτείται στη δική τους ασφαλιστική περίπτωση για τη λήψη πλήρους σύνταξης γήρατος. Το συγκεκριμένο όριο δεν είναι ίδιο για όλους, αλλά διαμορφώνεται ανάλογα με τα ασφαλιστικά δεδομένα και την περίπτωση κάθε ενδιαφερομένου.
Τι αλλάζει στα ηλικιακά όρια
Μέχρι την τελευταία νομοθετική αλλαγή, η υπαγωγή στην προαιρετική ασφάλιση ήταν συνδεδεμένη με συγκεκριμένα ηλικιακά όρια. Αρχικά, προβλεπόταν ότι οι άνδρες έπρεπε να έχουν συμπληρώσει το 60ό έτος της ηλικίας τους και οι γυναίκες το 55ο. Με τις αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν στο ασφαλιστικό σύστημα, τα όρια μετακινήθηκαν στο 62ο έτος για την πλειονότητα των ασφαλισμένων και στο 57ο έτος για όσους υπάγονταν στις διατάξεις των βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων.
Με τη νέα ρύθμιση, τα συγκεκριμένα προκαθορισμένα ηλικιακά όρια παύουν να αποτελούν το βασικό κριτήριο. Αντί για ένα ενιαίο ηλικιακό «κατώφλι», εξετάζεται πλέον πόσα χρόνια απομένουν μέχρι την ηλικία που απαιτείται για την πλήρη σύνταξη στη συγκεκριμένη ασφαλιστική περίπτωση. Εφόσον ο ασφαλισμένος απέχει έως πέντε χρόνια από το προβλεπόμενο όριο και πληροί και τις υπόλοιπες προϋποθέσεις, μπορεί να υπαχθεί στην προαιρετική ασφάλιση. Η αλλαγή αυτή διευρύνει ουσιαστικά το πεδίο εφαρμογής του μέτρου και μπορεί να δώσει λύση σε ασφαλισμένους που έχουν συγκεντρώσει το μεγαλύτερο μέρος του απαιτούμενου χρόνου, αλλά μετά την απώλεια της εργασίας τους αδυνατούν να συμπληρώσουν τα τελευταία ένσημα.
Η περίπτωση των 4.500 ημερών ασφάλισης
Η εγκύκλιος του e-ΕΦΚΑ προβλέπει παράλληλα μια ακόμη δυνατότητα για ασφαλισμένους οι οποίοι έχουν ήδη φτάσει στο απαιτούμενο ηλικιακό όριο για πλήρη σύνταξη, αλλά εξακολουθούν να βρίσκονται σε καθεστώς προαιρετικής ασφάλισης προκειμένου να συμπληρώσουν τις 4.500 ημέρες ασφάλισης. Οι συγκεκριμένοι ασφαλισμένοι έχουν τη δυνατότητα, με έγγραφη δήλωσή τους, να ζητήσουν τη διακοπή της προαιρετικής ασφάλισης και στη συνέχεια να εξετάσουν αν μπορούν να καλύψουν τον χρόνο που τους λείπει μέσω αναγνώρισης πλασματικών ετών, εφόσον φυσικά αυτό επιτρέπεται από τις ισχύουσες διατάξεις για τη δική τους ασφαλιστική περίπτωση.
Η δυνατότητα αυτή μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική για όσους έχουν δικαίωμα αναγνώρισης πλασματικού χρόνου, καθώς ενδέχεται να τους επιτρέψει να συμπληρώσουν γρηγορότερα τον απαιτούμενο ασφαλιστικό χρόνο και να μην περιμένουν μέχρι την ολοκλήρωση ολόκληρης της περιόδου προαιρετικής ασφάλισης για να προχωρήσουν στην υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης. Με αυτόν τον τρόπο, η νέα διαδικασία προσφέρει ένα επιπλέον περιθώριο επιλογών σε ασφαλισμένους που βρίσκονται ήδη στο τελικό στάδιο πριν από τη συνταξιοδότηση.
Ο χρόνος ασφάλισης μετρά και για άλλες παροχές
Ο χρόνος ασφάλισης που αποκτάται μέσω της προαιρετικής συνέχισης δεν αφορά αποκλειστικά τη σύνταξη λόγω γήρατος. Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις του e-ΕΦΚΑ, ο χρόνος αυτός μπορεί να συνυπολογιστεί και για τη θεμελίωση δικαιώματος σύνταξης λόγω αναπηρίας ή λόγω θανάτου, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται και οι υπόλοιπες νόμιμες προϋποθέσεις που προβλέπονται σε κάθε περίπτωση.
Η ρύθμιση επιχειρεί με αυτόν τον τρόπο να καλύψει ένα σημαντικό κενό για ανθρώπους που μένουν χωρίς εργασία σε ηλικία κοντά στη συνταξιοδότηση και αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην επιστροφή τους στην αγορά εργασίας. Αντί να κινδυνεύουν να χάσουν τη δυνατότητα συνταξιοδότησης επειδή τους λείπουν ορισμένα χρόνια ή ένσημα, μπορούν να συνεχίσουν την ασφαλιστική τους πορεία για διάστημα έως πέντε ετών, με τις ασφαλιστικές εισφορές να χρηματοδοτούνται από τη ΔΥΠΑ.
Οι νέες διατάξεις έχουν αναδρομική ισχύ από τις 17 Οκτωβρίου 2025, ημερομηνία κατά την οποία δημοσιεύθηκε ο νόμος 5239/2025. Με την αλλαγή αυτή, το σύστημα προσαρμόζεται περισσότερο στην πραγματική ασφαλιστική διαδρομή κάθε πολίτη, καθώς το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι πλέον μόνο η ηλικία, αλλά ο χρόνος που απομένει μέχρι τη συμπλήρωση των προϋποθέσεων για πλήρη συνταξιοδότηση.