Συγγενείς, φίλοι, συνάδελφοι και άνθρωποι των γραμμάτων συγκεντρώθηκαν σήμερα στον Ιερό Ναό Αγίου Παντελεήμονος στο Χαλάνδρι, για να πουν το τελευταίο «αντίο» στον σπουδαίο στοχαστή και συγγραφέα Στέλιο Ράμφο, ο οποίος έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 87 ετών. Κλίμα βαθιάς συγκίνησης επικρατεί στον ναό, όπου από νωρίς έφτασαν άνθρωποι που θέλησαν να αποχαιρετήσουν μία ιδιαίτερα σημαντική προσωπικότητα της σύγχρονης ελληνικής διανόησης. Ο Στέλιος Ράμφος άφησε πίσω του ένα πλούσιο πνευματικό έργο και ένα έντονο αποτύπωμα στον δημόσιο διάλογο.
Το τελευταίο αντίο στον Στέλιο Ράμφο
Η εξόδιος ακολουθία τελείται παρουσία πλήθους κόσμου, ενώ ανάμεσα στα πρώτα πρόσωπα που έφτασαν στον Ιερό Ναό ήταν ο υπουργός Άμυνας, Νίκος Δένδιας. Συγγενείς, φίλοι, συνεργάτες αλλά και άνθρωποι που είχαν γνωρίσει τον Στέλιο Ράμφο μέσα από το έργο και τη δημόσια παρουσία του, βρέθηκαν στο Χαλάνδρι για να αποτίσουν φόρο τιμής. Ιδιαίτερα συγκινητική είναι η εικόνα από τα δεκάδες στεφάνια που έχουν σταλεί στη μνήμη του, αποτυπώνοντας την εκτίμηση που απολάμβανε σε διαφορετικούς χώρους της κοινωνίας και του πνευματικού κόσμου.
Ανάμεσα στα στεφάνια ξεχωρίζουν εκείνα του προέδρου της Βουλής, Νικήτα Κακλαμάνη, του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και της συζύγου του, Μαρέβας, καθώς και της υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη, και της υπουργού Εργασίας, Νίκης Κεραμέως. Η κηδεία του Στέλιου Ράμφου πραγματοποιείται δημοσία δαπάνη, ύστερα από κοινή απόφαση των αρμόδιων υπουργών. Με την παρουσία τους, οι άνθρωποι που τον γνώρισαν και εκτίμησαν την πορεία και το έργο του αποτίουν φόρο τιμής σε μία ξεχωριστή μορφή των ελληνικών γραμμάτων και της φιλοσοφικής σκέψης.
Η ζωή και η πορεία του
Ο Στέλιος Ράμφος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1939. Στα νεανικά του χρόνια συνδέθηκε με τον μαρξισμό, ενώ στη συνέχεια σπούδασε Νομική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Πριν ολοκληρώσει τις σπουδές του, έφυγε για το Παρίσι, όπου συνέχισε την ακαδημαϊκή του πορεία και σπούδασε Φιλοσοφία. Αργότερα δίδαξε Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Βενσέν, από το 1969 έως το 1974, περίοδο κατά την οποία διαμόρφωσε σημαντικό μέρος της πνευματικής του ταυτότητας.
Μετά τη Μεταπολίτευση επέστρεψε οριστικά στην Ελλάδα. Το 1978 δεν έγινε δεκτή η υποψηφιότητά του για την έδρα της Φιλοσοφίας στο Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπως συνέβη και με την υποψηφιότητα του Παναγιώτη Κονδύλη. Από εκείνο το σημείο και έπειτα, ο Ράμφος ακολούθησε έναν περισσότερο μοναχικό, αλλά ιδιαίτερα δημιουργικό δρόμο, αφιερώνοντας μεγάλο μέρος της ζωής του στη μελέτη, τη φιλοσοφική αναζήτηση και τη συγγραφή.
Τα χρόνια της δημιουργίας
Στα πρώτα χρόνια μετά την εγκατάστασή του στην Αθήνα, παρέδιδε ιδιαίτερα μαθήματα έκθεσης σε έναν περιορισμένο κύκλο μαθητών, κυρίως για λόγους βιοπορισμού. Σύντομα, ωστόσο, αφοσιώθηκε πλήρως στη μελέτη και στη συγγραφή. Σε όλη τη διάρκεια της ζωής του διατηρούσε έναν ιδιαίτερο τρόπο εργασίας, καθώς έγραφε χειρόγραφα, επανεξετάζοντας διαρκώς τα κείμενά του και προχωρώντας σε αλλεπάλληλες διορθώσεις και επανεκτιμήσεις. Η εργοβιογραφία του περιλαμβάνει εκτενή αρθρογραφία, η οποία δημοσιεύτηκε αρχικά σε περιοδικά όπως η «Ευθύνη», το «Ερουρέμ» και η «Ίνδικτος».
Το συγγραφικό του έργο
Στο πλούσιο συγγραφικό έργο του Στέλιου Ράμφου περιλαμβάνονται μελέτες και έργα που αφορούν σημαντικές μορφές της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας και γραμματείας. Μεταξύ άλλων, ασχολήθηκε με τον Πλάτωνα στο έργο «Φιλοσοφία Ποιητική», ενώ για τον Αριστοτέλη έγραψε τη μελέτη «Μίμησις εναντίον μορφής». Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έδειξε επίσης για τον «Οιδίποδα Τύραννο», μέσα από το έργο «Το αίνιγμα και η μοίρα», αλλά και για τους ασκητές της ερήμου, τους οποίους προσέγγισε στο βιβλίο «Πελεκάνοι ερημικοί». Στο έργο του περιλαμβάνεται ακόμη η συλλογή άρθρων και δοκιμίων «Μία καλοκαιρινή ευτυχία τρίζει», που κυκλοφόρησε το 1999.
Με τη συγγραφική, φιλοσοφική και δημόσια παρουσία του, ο Στέλιος Ράμφος άφησε τη δική του ξεχωριστή σφραγίδα στον σύγχρονο ελληνικό πνευματικό χώρο. Για δεκαετίες συμμετείχε στον διάλογο γύρω από την ελληνική κοινωνία, τον πολιτισμό, τη φιλοσοφία και την ανθρώπινη κατάσταση, καταθέτοντας μια προσωπική και συχνά ιδιαίτερα αναλυτική ματιά. Το έργο του συνεχίζει να αποτελεί σημείο αναφοράς για όσους μελετούν τη σύγχρονη ελληνική σκέψη, ενώ σήμερα συγγενείς, φίλοι και άνθρωποι του πνεύματος τον αποχαιρετούν με συγκίνηση, τιμώντας μια μακρά και ιδιαίτερη διαδρομή.