Σαν σήμερα, στις 09 Ιουλίου του 1816 σημειώθηκε η ανεξαρτησία της Αργεντινής. Πρόκειται για ένα κομβικό γεγονός στην ιστορία της Νότιας Αμερικής, καθώς η Αργεντινή μετά την Παραγουάη, ήταν η δεύτερη χώρα η οποία απέκτησε την ανεξαρτησία της από την Ισπανία. Πρόκειται για το αποτέλεσμα μίας μακράς διαδικασίας η οποία ξεκίνησε στο Μπουένο Άιρες με την Επανάσταση του Μαΐου το 1810, όταν για πρώτη φορά εκδηλώθηκε ανοιχτά η δυσαρέσκεια των ντόπιων εναντίον της ισπανικής κυριαρχίας.
Σημειώνεται ότι η Αργεντινή πριν από την ισπανική κατάκτηση κατά τον 16ο αιώνα, δεν διέθετε ενιαία πολιτική ή πολιτισμική ταυτότητα. Στην περιοχή κατοικούσαν διάφοροι αυτόχθονες λαοί, όπως οι Κετσούα στα βορειοδυτικά, οι Γκουαρανί στα βορειοανατολικά και διάφορες νομαδικές φυλές στην Παταγονία και στις πεδιάδες του Ρίο ντε λα Πλάτα. Η μεγαλύτερη έκταση του σημερινού εδάφους της Αργεντινής παρέμενε πολιτική κατακερματισμένη, παρόλο που κάποιες περιοχές αποτελούσαν τμήματα της Αυτοκρατορίας των Ίνκας.
Οι Ισπανοί άποικοι στην Αργεντινή
Κατά τη διάρκεια της πρώιμης φάσης των εξερευνήσεων του Νέου Κόσμου έφτασαν οι Ισπανοί άποικοι στην Αργεντινή. Το 1536 έγινε η πρώτη απόπειρα ίδρυσης αποικίας στην περιοχή του Μπουένο Άιρες, όμως κατέληξε σε αποτυχία λόγω της εχθρικής αντιμετώπισης των αυτόχθονων έναντι των Ισπανών. Τον Ιούνιο του 1580, μισό αιώνα αργότερα, κατάφερε ο Χουάν ντε Γκαράι να εγκαθιδρύσει έναν οικισμό, ο οποίος εξελίχθηκε σε σημαντικό εμπορικό και στρατιωτικό κόμβο των Ισπανών στη Νότια Αμερική. Όπως και σε άλλες περιοχές, η ισπανική κατάκτηση έγινε με βίαιο τρόπο, με την υποταγή των ντόπιων στο ισπανικό στέμμα και την εκμετάλλευσή τους για την απόκτηση των πλουτοπαραγωγικών μέσων.
Η ισπανική διοίκηση ήταν αυστηρά ιεραρχημένη καθ’ όλη τη διάρκεια της αποικιακής περιόδου. Αρχικά η περιοχή της σημερινής Αργεντινής εντάχθηκε στο Αντιβασίλειο του Περού και έπειτα στη Βασιλική Διοίκηση του Μπουένος Άιρες. Η ισπανική διοίκηση χαρακτηριζόταν από αναποτελεσματικότητα και αναβλητικότητα στη λήψη των σημαντικών αποφάσεων. Οι διοικητές και οι κρατικοί αξιωματούχοι κατάγονταν από την Ισπανία και διορίζονταν από τη Μαδρίτη. Στις αρμοδιότητές τους περιλαμβάνονταν η συλλογή των φόρων, η επίβλεψη της θρησκευτικής πολιτικής και η επιβολή της τάξης. Η Αργεντινή απέκτησε μεγαλύτερη διοικητική αυτονομία μετά το 1776, όταν συγκροτήθηκε το Αντιβασίλειο του Ρίο ντε λα Πλάτα.
Ο επηρεασμός των Ναπολεόντειων Πολέμων στην Αργεντινή
Οι Ναπολεόντειοι πόλεμοι στην Ευρώπη είχαν κομβικό ρόλο στην ανεξαρτησία της Αργεντινής. Το 1808 εισέβαλε ο Ναπολέοντας στη χώρα και καθαιρέθηκε ο Φερδινάνδος Ζ΄ της Ισπανίας και τοποθετήθηκε στη θέση του ο αδερφός του Ναπολέοντα Ιωσήφ, γεγονός το οποίο δημιούργησε πολλά προβλήματα στην τεράστια αποικιακή αυτοκρατορία των Ισπανών.
Καταλυτικό ρόλο για την ανεξαρτησία της Αργεντινής διαδραμάτισαν οι Ναπολεόντειοι Πόλεμοι στην Ευρώπη. Το 1808 καθαιρέθηκε ο Φερδινάνδος Ζ΄ της Ισπανίας έπειτα από την εισβολή του Ναπολέοντα στη χώρα. Στη θέση του τοποθετήθηκε ο αδερφός του Ναπολέοντα Ιωσήφ, γεγονός το οποίο δημιούργησε πολλά προβλήματα στην τεράστια αποικιακή αυτοκρατορία των Ισπανών.
Στο Αντιβασίλειο του Ρίο ντε λα Πλάτα, η κοινωνική τάξη των Κρεολών -ευκατάστατοι και μορφωμένοι πολίτες ισπανικής καταγωγής που είχαν γεννηθεί στην Αμερική-άρχισε να εναντιώνεται στο ισπανικό στέμμα, καθώς παρέμενε αποκλεισμένη από τα ανώτατα πολιτικά αξιώματα. Εμπνευσμένοι από τις ριζοσπαστικές ιδέες του Διαφωτισμού και της Γαλλικής Επανάστασης, οι Αργεντινοί λόγιοι συνέλαβαν και ανέπτυξαν ένα αυτόνομο εθνικό σχέδιο για την ανεξαρτησία και το μέλλον της πατρίδας τους.
Η Επανάσταση του Μαΐου το 1810
Οι επαναστάτες κατά την Επανάσταση του Μαΐου το 1810 εκδίωξαν τον αντιβασιλέα Σισνέρος και σχημάτισαν την Προσωρινή Κυβέρνηση του Ρίο ντε λα Πλάτα. Παρά το γεγονός ότι τα μέλη της κυβέρνησης έθεσαν σε κίνηση τη διαδικασία της πολιτικής τους χειραφέτησης από την Ισπανία, δεν αποκήρυξαν την πίστη τους στον Φερδινάνδο Ζ’. Την άνοιξη του 1816 συνεδρίασε στην πόλη Σαν Μιγκέλ ντε Τουκουμάν το Κογκρέσο των Επαρχιών του Ρίο ντε λα Πλάτα. Στις 9 Ιουλίου το Κογκρέσο ανακήρυξε την ανεξαρτησία από την Ισπανία και κάθε άλλη ξένη δύναμη.
Με σοβαρές προκλήσεις βρέθηκαν μετά την ανεξαρτησία τους οι Ηνωμένες Επαρχίες του Ρίο ντε λα Πλάτα, καθώς στο εξωτερικό εξακολουθούσαν οι βασιλικές ισπανικές δυνάμεις να ελέγχουν περιοχές στο Άνω Περού. Η χώρα στη συνέχεια κλονίστηκε από έναν αιματηρό εμφύλιο πόλεμο ανάμεσα στους υπέρμαχους της ιδέας για συγκρότηση ενός ομοσπονδιακού κράτους και εκείνους οι οποίοι επεδίωκαν να δημιουργηθεί ένα ισχυρό κεντρικό κράτος με έδρα το Μπουένος Άιρες. Τελικά η Αργεντινή το 1853 απέκτησε το πρώτο της εθνικό Σύνταγμα.