Δεκαπέντε χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την πιο αιματηρή και σκοτεινή ημέρα στη νεότερη ιστορία της Νορβηγίας μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η κυβέρνηση της χώρας, σε στενή συνεργασία με τις οργανώσεις υποστήριξης των θυμάτων και των οικογενειών τους, διοργανώνει σήμερα μια σειρά από συγκινητικές εκδηλώσεις μνήμης και τιμής, προκειμένου να αποτίσει φόρο τιμής στα 77 αθώα θύματα που έχασαν τη ζωή τους στη διπλή τρομοκρατική επίθεση της 22ας Ιουλίου 2011.
Οι μνήμες από το τυφλό μίσος και τη βία του ακροδεξιού εξτρεμιστή Άντερς Μπέρινγκ Μπρέιβικ παραμένουν ολοζώντανες στη νορβηγική κοινωνία, η οποία συγκεντρώνεται για άλλη μια φορά ενωμένη, στέλνοντας ηχηρό μήνυμα δημοκρατίας, αλληλεγγύης και αντίστασης στον φασισμό.
Το πρόγραμμα των εκδηλώσεων: Από το κέντρο του Όσλο στον Καθεδρικό Ναό
Οι επίσημες τελετές μνήμης ξεκινούν νωρίς το πρωί στην πρωτεύουσα, το Όσλο. Στο επίκεντρο των ομιλιών θα βρεθούν εκπρόσωποι των οργανώσεων υποστήριξης των θυμάτων, καθώς και ο Πρωθυπουργός της Νορβηγίας, Γιόνας Γκαρ Στέρε, ο οποίος αναμένεται να υπογραμμίσει την ανάγκη διαρκούς επαγρύπνησης απέναντι στον εξτρεμισμό και τη μισαλλοδοξία.
Κατά τη διάρκεια των πρωινών εκδηλώσεων θα πραγματοποιηθεί:
- Προσκλητήριο νεκρών: Ανάγνωση των ονομάτων και των 77 θυμάτων σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης.
- Κατάθεση στεφάνων: Στον τόπο της πρώτης έκρηξης, παρουσία πολιτικών και πολιτοφυλάκων.
- Μαρτυρίες επιζώντων: Ορισμένα από τα θύματα που κατάφεραν να επιζήσουν από την κόλαση του 2011 θα λάβουν το λόγο, μοιραζόμενοι τις προσωπικές τους ιστορίες ελπίδας, τραύματος και επούλωσης.
Στη συνέχεια, η επίσημη ηγεσία της χώρας και οι πολίτες θα μεταβούν στον Καθεδρικό Ναό του Όσλο, όπου θα τελεστεί επιμνημόσυνη δέηση. Στην τελετή θα παραστούν ο βασιλιάς Χάραλντ Ε΄ και η βασίλισσα Σόνια, εκπροσωπώντας τον νορβηγικό θρόνο και εκφράζοντας την αμέριστη συμπαράσταση της μοναρχίας στις οικογένειες των θυμάτων.
Απόγευμα μνήμης στο νησάκι Ούτεγια
Το απόγευμα, το ενδιαφέρον και η συγκίνηση μεταφέρονται στο μικρό νησάκι Ούτεγια, τον τόπο όπου γράφτηκε η πιο τραγική σελίδα της επίθεσης.
Εκεί, στο σημείο όπου κάποτε χτυπούσε η καρδιά της νορβηγικής νεολαίας, θα πραγματοποιηθεί ξεχωριστή, πιο κλειστή τελετή. Επιζώντες, συγγενείς των θυμάτων και νέα μέλη της νεολαίας του Σοσιαλδημοκρατικού Εργατικού Κόμματος θα συγκεντρωθούν για να αφήσουν λουλούδια στη λίμνη Τυριφιόρντεν και να αναλογιστούν τη σημασία της προάσπισης των δημοκρατικών αξιών.
Το χρονικό της τραγωδίας της 22ας Ιουλίου 2011
Η 22α Ιουλίου 2011 ξεκίνησε ως μια συνηθισμένη καλοκαιρινή Παρασκευή. Ωστόσο, μέσα σε λίγες ώρες, η ειρηνική σκανδιναβική χώρα βυθίστηκε στο απόλυτο χάος:
- Η έκρηξη στο Όσλο (15:26): Ο Άντερς Μπέρινγκ Μπρέιβικ πυροδότησε ένα παγιδευμένο αυτοκίνητο-βόμβα, φορτωμένο με εκρηκτικά παρασκευασμένα από λιπάσματα, ακριβώς έξω από το κυβερνητικό συγκρότημα στο κέντρο του Όσλο, όπου στεγάζονταν το γραφείο του τότε πρωθυπουργού Γενς Στόλτενμπεργκ και άλλα υπουργεία. Η ισχυρότατη έκρηξη στοίχισε τη ζωή σε 8 ανθρώπους και προκάλεσε τεράστιες υλικές ζημιές.
- Το μακελειό στο Ούτεγια (17:20): Ενώ οι αρχές προσπαθούσαν να διαχειριστούν το χάος στην πρωτεύουσα, ο δράστης, βαριά οπλισμένος με αυτόματο τουφέκι και πιστόλι και μεταμφιεσμένος σε αστυνομικό, επιβιβάστηκε στο φέρι-μποτ για το νησάκι Ούτεγια. Εκεί διεξαγόταν η ετήσια θερινή κατασκήνωση της νεολαίας του Σοσιαλδημοκρατικού Εργατικού Κόμματος (AUF), με τη συμμετοχή εκατοντάδων εφήβων και νέων.
- 72 λεπτά τρόμου: Προσποιούμενος ότι διεξάγει έλεγχο ασφαλείας λόγω της έκρηξης στο Όσλο, ο Μπρέιβικ άνοιξε πυρ εν ψυχρό εναντίον των αμέριμνων νέων. Για περισσότερο από μία ώρα, καταδίωκε εφήβους στις ακτές και στα δάση του νησιού. Αποτέλεσμα της θηριωδίας ήταν ο θάνατος 69 ανθρώπων στο Ούτεγια, στην πλειονότητά τους παιδιών και εφήβων, ενώ δεκάδες άλλοι τραυματίστηκαν σοβαρά.
Το μανιφέστο του μίσους και η δικαστική ετυμηγορία
Πριν εξαπολύσει τις επιθέσεις, ο Μπρέιβικ είχε δημοσιοποιήσει στο διαδίκτυο ένα ογκώδες «μανιφέστο» 1.500 σελίδων, στο οποίο διατύπωνε ακραίες ακροδεξιές, αντιισλαμικές και μισαλλόδοξες ιδέες, υποστηρίζοντας ότι βρισκόταν σε «σταυροφορία» ενάντια στη πολυπολιτισμικότητα και τη μετανάστευση στην Ευρώπη.
Τον Αύγουστο του 2012, το Δικαστήριο του Όσλο έκρινε τον Μπρέιβικ ποινικά σώφρονα και τον καταδίκασε σε 21 χρόνια κάθειρξη με δυνατότητα παράτασης (προληπτικήκράτηση) — την αυστηρότερη ποινή που προέβλεπε τότε το νορβηγικό ποινικό σύστημα. Η ποινή αυτή επιτρέπει στις αρχές να κρατούν τον καταδικασθέντα στη φυλακή επ’ αόριστον, εφόσον κρίνεται ότι παραμένει επικίνδυνος για την κοινωνία.
Δεκαπέντε χρόνια μετά, η Νορβηγία συνεχίζει να επουλώνει τις πληγές της, επιμένοντας ότι η απάντηση στη μισαλλοδοξία και τον εξτρεμισμό δεν είναι ο φόβος, αλλά η ενίσχυση της δημοκρατίας, της διαφάνειας και της ανοιχτής κοινωνίας.