Σαν σήμερα, στις 11 Ιουλίου 1995, γράφτηκε μία από τις πιο μαύρες σελίδες της σύγχρονης ευρωπαϊκής ιστορίας, καθώς οι δυνάμεις των Σερβοβοσνίων ολοκλήρωσαν τη μαζική σφαγή 8.000 αρρένων αμάχων μουσουλμάνων στην Ανατολική Βοσνία. Η Σρεμπρένιτσα, μια λέξη που σημαίνει «Μικρό Ορυχείο», μετατράπηκε σε παγκόσμιο σύμβολο ντροπής, αποτελώντας τη μεγαλύτερη θηριωδία και εθνοκάθαρση που γνώρισε η ήπειρός μας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, φέρνοντας στη μνήμη τις ναζιστικές σφαγές στο Δίστομο και τα Καλάβρυτα.
Το χρονικό της θηριωδίας και η αδράνεια του ΟΗΕ
Το μακελειό συντελέστηκε υπό τις διαταγές του στρατηγού Ράτκο Μλάντιτς, έχοντας την πολιτική κάλυψη των Ράντοβαν Κάρατζιτς και Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς. Το πιο τραγικό στοιχείο της ιστορίας είναι ότι η πόλη βρισκόταν υπό την επίσημη προστασία των Ηνωμένων Εθνών. Ωστόσο, οι 100 Ολλανδοί κυανόκρανοι που είχαν αναλάβει την εποπτεία αποδείχθηκαν εντελώς ανεπαρκείς, ενώ η υποσχεθείσα βοήθεια από τον ΟΗΕ κατέφθασε κατόπιν εορτής, αφήνοντας τις σερβοβοσνιακές δυνάμεις να δράσουν ανενόχλητες.
Η εμπλοκή των Ελλήνων εθελοντών και η πολιτική αντιπαράθεση
Σύμφωνα με στοιχεία ολλανδικού ινστιτούτου, στη σφαγή ενεπλάκησαν και 12 Έλληνες εθελοντές (μέλη της «Χρυσής Αυγής» ή μισθοφόροι), οι οποίοι μάλιστα παρασημοφορήθηκαν από τον Κάρατζιτς και ύψωσαν την ελληνική σημαία στην κατεστραμμένη πόλη. Στην Ελλάδα, όπου εκείνη την περίοδο κυριαρχούσαν οι «σέρβικες παρωπίδες», η κοινή γνώμη θεωρούσε λανθασμένα ότι οι εθελοντές αυτοί υπερασπίζονταν τον Χριστιανισμό έναντι του Ισλαμισμού. Το ζήτημα της ελληνικής εμπλοκής παρέμενε ξεχασμένο μέχρι το 2005, όταν ο ανεξάρτητος βουλευτής Ανδρέας Ανδριανόπουλος κατέθεσε σχετική επερώτηση στη Βουλή, οδηγώντας τον τότε Υπουργό Δικαιοσύνης, Αναστάση Παπαληγούρα, να διατάξει δικαστική έρευνα.
Η επόμενη μέρα και το αποτύπωμα στη Βοσνία
Η τραγωδία της Σρεμπρένιτσα αποτέλεσε το σημείο καμπής για τη λήξη του πολέμου στη Βοσνία. Η διεθνής κοινότητα, θορυβημένη από την ταπείνωση του ΟΗΕ, προχώρησε σε σκληρούς βομβαρδισμούς σερβοβοσνιακών στόχων, γεγονός που οδήγησε στη Συμφωνία του Ντέιτον. Η συμφωνία αυτή έφερε την ειρήνη, αλλά χώρισε τη χώρα σε δύο τομείς (κροατομουσουλμανικό και σερβοβοσνιακό), αφήνοντας τη Βοσνία οικονομικά εξαρτημένη από τη διεθνή βοήθεια μέχρι σήμερα.
Η ώρα της δικαιοσύνης
Σε επίπεδο δικαιοσύνης, ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς πέθανε προτού λογοδοτήσει πλήρως, ενώ οι Ράτκο Μλάντιτς και Ράντοβαν Κάρατζιτς συνελήφθησαν μετά από χρόνια φυγοδικίας για να δικαστούν στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, με τη διεθνή δικαιοσύνη να έχει επιβάλει ποινές κάθειρξης κυρίως σε χαμηλόβαθμους αξιωματικούς για αυτό το διαρκές έγκλημα κατά της ανθρωπότητας.