Η κοινή συνέντευξη Τύπου του τότε Πρωθυπουργού της Ελλάδας, Αλέξη Τσίπρα, και του Προέδρου της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, το 2017 αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ορόσημα στη σύγχρονη ιστορία των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Σε μια συγκυρία αυξημένων εντάσεων, ο Έλληνας Πρωθυπουργός τοποθετήθηκε με σαφήνεια και διπλωματική αυστηρότητα απέναντι σε όλα τα κρίσιμα ζητήματα της διμερούς ατζέντας, στέλνοντας ξεκάθαρα μηνύματα τόσο προς την Άγκυρα όσο και προς τη διεθνή κοινότητα.
Ο ειλικρινής διάλογος και το απαραβίαστο της Συνθήκης της Λωζάνης
Αναφερόμενος στη δυναμική των ελληνοτουρκικών επαφών, ο Αλέξης Τσίπρας υπογράμμισε την αξία της ανοιχτής επικοινωνίας μεταξύ των δύο γειτονικών κρατών. Τόνισε ότι είναι ιδιαίτερα θετικό το γεγονός πως τίθεται με ειλικρίνεια ολόκληρη η ατζέντα των θεμάτων, σημειώνοντας πως δύο γείτονες οφείλουν να συζητούν με παρρησία τόσο για τα σημεία στα οποία συμφωνούν όσο και για τις διαφωνίες τους.
Όσον αφορά το μείζον ζήτημα της Συνθήκης της Λωζάνης, ο Έλληνας Πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι από τις δηλώσεις της τουρκικής πλευράς έγινε κατανοητό πως δεν υφίσταται θέμα αναθεώρησής της. Υπογράμμισε κατηγορηματικά ότι δεν τίθεται καμία απολύτως αμφισβήτηση ως προς την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και τα σύνορα που έχουν καθοριστεί οριστικά από τη συνθήκη αυτή.
Οι μειονότητες, τα εσωτερικά ζητήματα και το Κυπριακό
Σε ό,τι αφορά τις μειονότητες, ο Αλέξης Τσίπρας σημείωσε πως η μουσουλμανική μειονότητα στη Θράκη και η ελληνική μειονότητα στην Τουρκία πρέπει να λειτουργούν ως γέφυρα φιλίας, μοχλός έλξης και σημείο προσέγγισης των δύο λαών, αντί για παράγοντα διχασμού και απομάκρυνσης. Παράλληλα, κατέστησε σαφές ότι τα θέματα που αφορούν τους Έλληνες μουσουλμάνους πολίτες αποτελούν αποκλειστικά εσωτερική υπόθεση της ελληνικής πολιτείας και μέλημα της κυβέρνησης, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ κρατών.
Όσον αφορά το Κυπριακό, υπενθύμισε ότι παρέμενε ένα ανοιχτό διεθνές ζήτημα επί 43 χρόνια εξαιτίας της παράνομης εισβολής και κατοχής του βόρειου τμήματος της Κύπρου. Υπογράμμισε δε την ανάγκη να μην παραβλέπεται η αρχική αιτία του προβλήματος στην προσπάθεια επίλυσής του.
Σεβασμός στις θρησκευτικές ελευθερίες και τα πολιτιστικά μνημεία
Ο Πρωθυπουργός έκανε ειδική αναφορά στις πρωτοβουλίες της ελληνικής πολιτείας για την ανακατασκευή και συντήρηση ισλαμικών μνημείων και τζαμιών σε ολόκληρη την επικράτεια, αναφέροντας χαρακτηριστικά περιοχές όπως η Μυτιλήνη, η Χίος, η Θεσσαλονίκη, η Ρόδος και η Αθήνα. Τόνισε ότι η Ελλάδα σέβεται απόλυτα τις θρησκευτικές ελευθερίες και επιτρέπει σε κάθε μειονότητα να λειτουργεί και να ασπάζεται την πίστη της, χωρίς να οικειοποιείται τους χώρους λατρείας. Στον αντίποδα, επισήμανε ότι τέτοιες πρακτικές σεβασμού πρέπει να είναι αμοιβαίες, σχολιάζοντας επικριτικά συμπεριφορές που παρατηρήθηκαν σε ιστορικά μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς, όπως η Αγία Σοφία.
Το βάρος του μεταναστευτικού και η ανάγκη συνεργασίας
Περνώντας στο φλέγον ζήτημα της μεταναστευτικής κρίσης, ο Αλέξης Τσίπρας σημείωσε ότι τόσο η Ελλάδα όσο και η Τουρκία υπήρξαν παθόντες, καθώς στην πλάτη των δύο χωρών έπεσε το βάρος ολόκληρου του κόσμου και όχι μόνο της Ευρώπης. Χαρακτήρισε την κατάσταση ως τη μεγαλύτερη προσφυγική κρίση και τη μεγαλύτερη μετακίνηση πληθυσμών από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Αναγνώρισε ότι η Τουρκία φιλοξενούσε τότε 3,5 εκατομμύρια Σύρους πρόσφυγες, ενώ η Ελλάδα, παρά τον μικρό της πληθυσμό και τις περιορισμένες δυνάμεις της, προσέφερε ουσιαστική βοήθεια και φιλοξενία σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους που πέρασαν από το έδαφός της με προορισμό την υπόλοιπη Ευρώπη.
Υπογράμμισε ότι η συνεργασία των δύο κρατών στο μεταναστευτικό είναι κρίσιμη για τη σταθερότητα και την ασφάλεια ολόκληρης της ευρωπαϊκής ηπείρου. Χαρακτήρισε τις συζητήσεις εποικοδομητικές και εξέφρασε την εκτίμηση ότι μπορούν να γίνουν περαιτέρω βήματα για την πλήρη εφαρμογή της συμφωνίας Ευρωπαϊκής Ένωσης – Τουρκίας, καθώς και για την αναγκαία αποσυμφόρηση των ελληνικών νησιών.
Η ξεκάθαρη θέση για την Ιερουσαλήμ και το Παλαιστινιακό
Τέλος, τοποθετούμενος για το ακανθώδες ζήτημα της Ιερουσαλήμ και της Παλαιστίνης, ο Έλληνας Πρωθυπουργός κατέστησε σαφή τη σταθερή πυξίδα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Η Ελλάδα, όπως ανέφερε, παραμένει σταθερά προσηλωμένη στην ειρηνευτική διαδικασία που προβλέπει τη δημιουργία δύο κρατών, σύμφωνα με τις αποφάσεις του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
Επεσήμανε ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να εργάζεται προς αυτή την κατεύθυνση, αξιοποιώντας τόσο την ιδιότητά της ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και τις ιστορικές, βαθιές ρίζες της με τον αραβικό κόσμο, διατηρώντας παράλληλα φιλικές σχέσεις με το Ισραήλ. Έκλεισε δε την τοποθέτησή του υπογραμμίζοντας ότι η απόφαση για την αναγνώριση ολόκληρης της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσας του Ισραήλ δεν συμβάλλει στην υπόθεση της ειρήνης, σε μια περιοχή ιδιαίτερα εύθραυστη που μαστίζεται ήδη από έντονες αντιπαραθέσεις.