Η Αθήνα επιχειρεί να αποκτήσει πιο ισχυρή θέση στον διεθνή χρηματοοικονομικό χάρτη, προσεγγίζοντας διαχειριστές hedge funds, private equity και εύπορους επενδυτές που αναζητούν νέες φορολογικές και επιχειρηματικές βάσεις. Σύμφωνα με τους Financial Times, η ελληνική κυβέρνηση έχει περάσει σε πιο επιθετική στρατηγική προσέλκυσης κεφαλαίων, επιχειρώντας να ανταγωνιστεί παραδοσιακούς προορισμούς όπως το Λονδίνο, η Ελβετία, η Ιταλία και τα χρηματοοικονομικά κέντρα του Κόλπου. Η μεταφορά της φορολογικής κατοικίας του δισεκατομμυριούχου διαχειριστή Κρις Ρόκος στην Ελλάδα αποτελεί μέχρι στιγμής το πιο ηχηρό αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας.
Φόρος 5% και πραγματική παρουσία στην Ελλάδα
Στην καρδιά του νέου σχεδίου βρίσκεται ένα ειδικό φορολογικό πλαίσιο για στελέχη hedge funds και private equity, το οποίο εισήχθη τον Ιούνιο έπειτα από διαβουλεύσεις με ανθρώπους της επενδυτικής αγοράς. Το βασικό κίνητρο είναι ιδιαίτερα ισχυρό: τα bonus και το λεγόμενο carried interest, δηλαδή το μερίδιο των κερδών που λαμβάνουν οι διαχειριστές από επιτυχημένες επενδύσεις, μπορούν να φορολογούνται με συντελεστή 5%. Η ευνοϊκή μεταχείριση, ωστόσο, δεν παρέχεται χωρίς όρους. Η εταιρεία που θα δραστηριοποιείται στην Ελλάδα θα πρέπει να πραγματοποιεί τουλάχιστον 3 εκατ. ευρώ λειτουργικές δαπάνες ετησίως στη χώρα, ώστε να αποδεικνύεται ότι διαθέτει πραγματική και ουσιαστική επιχειρηματική παρουσία. Με αυτόν τον τρόπο, η κυβέρνηση επιχειρεί να αποτρέψει τη δημιουργία οντοτήτων που θα υπάρχουν μόνο τυπικά για φορολογικούς λόγους.
Ο Βασίλης Καρατζάς, σύμβουλος του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη και ένας από τους ανθρώπους που συμμετείχαν στον σχεδιασμό του πλαισίου, εξήγησε στους Financial Times τη φιλοσοφία της πρωτοβουλίας. «Ο βασικός στόχος είναι να έρθουν εδώ και να δημιουργήσουν πραγματικές επιχειρήσεις», ανέφερε, προσθέτοντας χαρακτηριστικά: «Ή έρχεσαι κανονικά ή δεν έρχεσαι καθόλου». Η περίπτωση του Κρις Ρόκος θεωρείται κομβική για την ελληνική στρατηγική. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Βασίλης Καρατζάς είχε επαφές μαζί του για μήνες, καθώς ο γνωστός διαχειριστής hedge fund εξέταζε εναλλακτικές επιλογές για τη φορολογική του κατοικία. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης φέρεται επίσης να είχε συνάντηση περίπου μίας ώρας μαζί του λίγο πριν γίνει γνωστή η απόφαση να μεταφέρει τη φορολογική του κατοικία από τη Βρετανία στην Ελλάδα.
Η Rokos Capital Management αναμένεται να ξεκινήσει με περιορισμένη παρουσία στην Αθήνα. Ωστόσο, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τον σχεδιασμό, σε βάθος χρόνου η δραστηριότητα θα μπορούσε να φτάσει περίπου τους 50 εργαζομένους. Η ελληνική κυβέρνηση βλέπει ευκαιρία και στη μεταβολή του φορολογικού περιβάλλοντος στη Βρετανία. Η αυστηρότερη φορολογική πολιτική, οι αλλαγές στο καθεστώς των λεγόμενων non-doms και ο φόρος κληρονομιάς έχουν οδηγήσει αρκετά εύπορα φυσικά πρόσωπα να εξετάζουν άλλες χώρες για τη φορολογική και επιχειρηματική τους βάση.
Η Ελλάδα διαθέτει ήδη από το 2019 ειδικό καθεστώς για εύπορα φυσικά πρόσωπα που μεταφέρουν εδώ τη φορολογική τους κατοικία. Υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, μπορούν να καταβάλλουν ετήσιο κατ’ αποκοπή φόρο 100.000 ευρώ για εισοδήματα που αποκτούν στο εξωτερικό. Παράλληλα, προβλέπεται απαλλαγή από τον ελληνικό φόρο κληρονομιάς για περιουσιακά στοιχεία εκτός Ελλάδας, ενώ μέσω του καθεστώτος 5C στελέχη που έρχονται από το εξωτερικό μπορούν να επωφελούνται από απαλλαγή 50% στο επιλέξιμο εισόδημα από εργασία για επτά χρόνια. Η Αθήνα προσπαθεί, όμως, να μην περιοριστεί μόνο στην προσέλκυση ιδιωτικού πλούτου.
Το μεγάλο στοίχημα είναι να εγκατασταθούν στην Ελλάδα εταιρείες και επαγγελματίες που θα διαχειρίζονται διεθνή κεφάλαια, δημιουργώντας παράλληλα θέσεις εργασίας και ζήτηση για νομικές, φορολογικές, συμβουλευτικές και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες. Ο επικεφαλής Tax and Legal της PwC Ελλάδας, Βασίλης Βίζας, εκτίμησε ότι η ουσία δεν είναι να μετακομίσουν απλώς «δέκα πλούσιοι άνθρωποι και να ξοδεύουν πολλά χρήματα», αλλά να δημιουργηθεί ένα ολόκληρο οικοσύστημα asset management. Σήμερα, σύμφωνα με τον ίδιο, λειτουργούν στην Ελλάδα λιγότεροι από δώδεκα αδειοδοτημένοι διαχειριστές hedge funds, οι περισσότεροι από τους οποίους επικεντρώνονται κυρίως σε ελληνικά περιουσιακά στοιχεία. Η νέα στρατηγική θα μπορούσε να αλλάξει αυτή την εικόνα, φέρνοντας στην Αθήνα στελέχη που θα διαχειρίζονται μεγάλα διεθνή χαρτοφυλάκια.
Το ενδιαφέρον, πάντως, δεν προέρχεται μόνο από το Ηνωμένο Βασίλειο. Σύμφωνα με τον Βασίλη Καρατζά, εταιρείες από τον Κόλπο εξετάζουν επίσης την Αθήνα, ενώ η ελληνική πλευρά βλέπει δυνητική κινητικότητα και από την Ελβετία. Η κυβέρνηση επιχειρεί να αξιοποιήσει και τη βελτιωμένη δημοσιονομική εικόνα της χώρας ως επιχείρημα σταθερότητας. «Η Ελλάδα έχει δημοσιονομική ασφάλεια για την επόμενη δεκαετία», δήλωσε ο Βασίλης Καρατζάς, υποστηρίζοντας ότι η δομή του ελληνικού χρέους προσφέρει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα και μειώνει τον κίνδυνο μελλοντικών φορολογικών ανατροπών. Παρά τα κίνητρα, όμως, η Αθήνα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια.
Οι Financial Times επισημαίνουν περιορισμούς στην προσφορά υψηλού επιπέδου γραφειακών χώρων, ακριβότερη και πιο πιεσμένη αγορά κατοικίας, αλλά και δυσκολίες στην εύρεση θέσεων σε διεθνή σχολεία για οικογένειες ξένων στελεχών. Παράλληλα, η ελληνική πρωτεύουσα δεν θεωρείται ακόμη διεθνώς ώριμο χρηματοοικονομικό κέντρο αντίστοιχο με το Λονδίνο ή την Ελβετία. Χαρακτηριστική είναι η εκτίμηση Ευρωπαίου επιχειρηματία των media που μετακόμισε από το Λονδίνο στην Αθήνα: «η Ελλάδα είναι καλή για τις δημιουργικές βιομηχανίες, αλλά για τις επιχειρήσεις η ετυμηγορία ακόμη εκκρεμεί», ενώ πρόσθεσε ότι «η ζωή είναι φθηνότερη και υπάρχει ο ήλιος». Ανάλογη επιφύλαξη υπάρχει και από ορισμένα hedge funds που έχουν δεχθεί ελληνικές προτάσεις. Στέλεχος λονδρέζικου fund παραδέχθηκε ότι η ελληνική προσφορά εξετάστηκε σοβαρά, λέγοντας: «Η Ελλάδα ήρθε στο γραφείο και ήταν μια πολύ ελκυστική πρόταση. Μας παρουσίασαν τα φορολογικά οφέλη για τα hedge funds».