Ο καλλιτεχνικός και λογοτεχνικός κόσμος βυθίστηκε στη θλίψη με την είδηση του θανάτου του συγγραφέα Αλέξη Σταμάτη, ο οποίος «έφυγε» από τη ζωή σε ηλικία 67 ετών, έπειτα από μάχη με μια σπάνια ασθένεια του αίματος.
Δίπλα του μέχρι την τελευταία στιγμή στάθηκε η σύζυγός του, η γνωστή ηθοποιός Εύα Σιμάτου. Οι δυο τους είχαν δημιουργήσει μια βαθιά ουσιαστική σχέση ζωής και μια αγαπημένη οικογένεια, αποκτώντας μαζί τον γιο τους, Ερμή. Η απώλεια του αγαπημένου της συντρόφου αφήνει ένα δυσαναπλήρωτο κενό, με την ίδια να επιλέγει έναν σπάνιο και βαθιά ποιητικό τρόπο για να εκφράσει τον αβάσταχτο πόνο της.
Το ποιητικό αποχαιρετιστήριο της Εύας Σιμάτου
Η Εύα Σιμάτου θέλησε να τον αποχαιρετήσει δημόσια επιλέγοντας ένα δικό του, βαθιά εξομολογητικό ποίημα με τίτλο «Υστερόγραφο στο Φως», αποτυπώνοντας την οδύνη της για τον χαμό του:
~Υστερόγραφο στο Φως~
Ένα ποίημα του Αλέξη
Αν έφτασες ως εδώ, περπάτησες επάνω μου.
Γράφω επειδή υπάρχει χώρος ανάμεσα σε δύο εκλάμψεις — και θέλησα να σταθώ εκεί.
Σε ευχαριστώ
που άντεξες τη διάρκεια.
και δεν έφυγες όταν άρχισε να πονά.
Ποτέ δεν μίλησα με τον θεό.
Ίσως επειδή η γλώσσα μου
είχε ήδη χρησιμοποιηθεί σε άλλα στόματα. Αλλά τον ένιωσα.
Ως παύση
που δεν μου ανήκε.
Η ποίηση δεν αλλάζει τον κόσμο.
Αλλάζει την ταχύτητα
με την οποία σε διαπερνά.
Και τότε, κάποιες νύχτες,
μπορείς να αναπνέεις χωρίς εξήγηση.
Αυτό το βιβλίο
απλώς διατηρεί το σχήμα
ενός σώματος που δεν πρόλαβε να γείρει σε άλλο σώμα.
Αν βρίσκεσαι εκεί,
σε κάποιο άλλο γεωγραφικό σημείο, σε μια σχέση χωρίς ονόματα — κράτα αυτό:
Η φωνή που δεν ζητά να ακουστεί είναι αυτή που παραμένει.
Όχι γιατί είναι δυνατή.
Αλλά γιατί δεν υπάρχει πουθενά αλλού να πάει.
Η τελευταία ανάρτηση πριν φύγει από τη ζωή
Μόλις πέντε ημέρες πριν γίνει γνωστός ο θάνατός του, ο Αλέξης Σταμάτης είχε προχωρήσει σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη και φιλοσοφημένη ανάρτηση στον προσωπικό του λογαριασμό στο Instagram, αναφερόμενος στη διαδικασία της μεταγγίσεως, τη δύναμη της αιμοδοσίας και την ανώνυμη προσφορά.
Στη λεζάντα της ανάρτησής του, σημείωνε μεταξύ άλλων πως «δεν περιμένει ένα φάρμακο, αλλά έναν επισκέπτη»:
«Οι παλιοί αλχημιστές περίμεναν την πρώτη σταγόνα του ελιξιρίου με απελπισία που έμοιαζε ήδη με πίστη. Η αναμονή έχει κάτι από ναό και από σφαγείο. Στον ίδιο χώρο ελπίδα και αποσύνθεση, όπως τα άνθη σε ένα φέρετρο συνεχίζουν να ευωδιάζουν χωρίς να αντιλαμβάνονται τον νεκρό.
Το αίμα. Η μόνη αριστοκρατία που δεν αναγνωρίζει τίτλους. Η μόνη βασιλεία που αλλάζει σώματα χωρίς επανάσταση. Οι άνθρωποι επινόησαν σύνορα, σημαίες, επώνυμα, τραπεζικούς λογαριασμούς, γενεαλογικά δέντρα. Το αίμα γελάει σιωπηλά με όλες αυτές τις δηθενιές. Κυκλοφορεί στις φλέβες σαν ανώνυμος περιπλανώμενος, αδιάφορος για την ηθική μας, για τις φιλοδοξίες μας, για τις μικρές αισχρότητες με τις οποίες και καλά στολίζουμε τη λέξη “χαρακτήρας”.
Ένας άγνωστος θα κατοικήσει για λίγο μέσα σου. Κανένα μυστήριο της Εκκλησίας δεν υπήρξε πιο κυριολεκτικό. Κοιτάζω το άδειο μεταλλικό στήριγμα που σε λίγο θα κρατά τη σακούλα του αίματος, δεν περιμένω ένα φάρμακο αλλά έναν επισκέπτη. Έναν αθέατο συνοδοιπόρο που θα περάσει από κάθε γωνιά του σώματός μου, θα ακουμπήσει τα πιο σκοτεινά τοπία της ύπαρξής μου και θα φύγει χωρίς να μάθει ποτέ το όνομά μου. Η ευγένεια της ανωνυμίας. Μορφή αγάπης που δεν επιθυμεί να αγαπηθεί πίσω.
Πόσο αλλόκοτο… Περάσαμε αιώνες υμνώντας την αυτάρκεια, ενώ το σώμα γνώριζε πάντοτε την αλήθεια. Δεν υπάρχει αυτάρκεια, μόνο ανταλλαγή. Ο πρώτος άνθρωπος γεννήθηκε από το αίμα μιας γυναίκας. Ο τελευταίος ίσως σωθεί από το αίμα ενός ξένου».
Η σπουδαία διαδρομή του
Ο Αλέξης Σταμάτης υπήρξε ένας από τους πιο δραστήριους και πολυγραφότατους δημιουργούς της γενιάς του, αφήνοντας πίσω του μια πλούσια κληρονομιά 34 βιβλίων, μεταξύ των οποίων 20 μυθιστορήματα.
Το ξεκίνημα και οι επιτυχίες: Το ντεμπούτο του μυθιστόρημα, «Ο έβδομος ελέφαντας» (1998), εκδόθηκε στη Μεγάλη Βρετανία, ενώ το εμβληματικό του έργο «Μπαρ Φλωμπέρ» σημείωσε τεράστια επιτυχία και μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες. Παράλληλα, η «Αμερικάνικη Φούγκα» απέσπασε σημαντικές διακρίσεις στις ΗΠΑ.
Εκτός από την πεζογραφία, εξέδωσε ποιητικές συλλογές, υπέγραψε θεατρικά έργα που ανέβηκαν σε κεντρικές αθηναϊκές σκηνές, έγραψε το σενάριο για την ταινία «Καταιγίδα», ενώ τα τελευταία χρόνια αρθρογραφούσε τακτικά στην εφημερίδα «Το Βήμα».
Γιος του αρχιτέκτονα Κώστα Σταμάτη και της σπουδαίας ηθοποιού Μπέτυς Αρβανίτη, ο Αλέξης Σταμάτης αφήνει πίσω του ένα δυσαναπλήρωτο κενό στα ελληνικά γράμματα και τον πολιτισμό.